Κωνσταντίνος Γιωρκάτζης*

Το θέμα των επικίνδυνων οικοδομών δεν αποτελεί μεμονωμένο ή τοπικό φαινόμενο. Είναι μια διαρκώς οξυνόμενη πρόκληση που απλώνεται σε όλες τις επαρχίες της Κύπρου. Ωστόσο, στη Λευκωσία αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, όχι μόνο λόγω του αριθμού των παλαιών και μεγάλης κλίμακας και έκτασης αστικών περιοχών, αλλά κυρίως λόγω της παρουσίας της Πράσινης Γραμμής, που διαπερνά κατοικημένες ζώνες και την εντός των τειχών πόλη. Το αποτέλεσμα; Ένα τοπίο εγκατάλειψης, νομικής αβεβαιότητας και χρόνιας φθοράς.

Στον πυρήνα αυτής της πραγματικότητας βρίσκεται η ανάγκη για ανάληψη ευθύνης. Οι Επαρχιακοί Οργανισμοί Αυτοδιοίκησης ανέλαβαν την αρμοδιότητα της διαχείρισης των επικίνδυνων οικοδομών την 1η Απριλίου 2025, όπως προνοείται από τη σχετική νομοθεσία. Το Υπουργείο Εσωτερικών, από την πλευρά του, προχώρησε στην ετοιμασία νομοσχεδίου για τη βελτίωση του υφιστάμενου νομικού πλαισίου.

Όμως η υλοποίηση καθυστερεί και ο κίνδυνος δεν περιμένει. Αντιθέτως, μεγαλώνει. Και δεν αφορά μόνο την πιθανή κατάρρευση ενός ερειπωμένου κτιρίου. Αφορά την καθημερινή ασφάλεια και υγεία των πολιτών: αποκολλημένοι σοβάδες, αποσαθρωμένα δώματα και επικίνδυνα μπαλκόνια, ανεπαρκής στατικότητα των οικοδομών, αποτελούν πλέον συχνό φαινόμενο σε δεκάδες εγκαταλελειμμένα – και όχι μόνο – κτίρια.

Η ερώτηση, όσο σκληρή κι αν ακούγεται, τίθεται πλέον με αμείλικτο τρόπο: Αν ω μη γένοιτο προκύψει ένα δυστύχημα λόγω κατάρρευσης, ποιος θα φέρει την ευθύνη;

Νομικά, η ευθύνη βαραίνει πρώτα και κύρια τον ιδιοκτήτη. Ακολούθως, και εφόσον ο ιδιοκτήτης ειδοποιηθεί και δεν ανταποκριθεί, ευθύνη έχουν οι αρμόδιες Αρχές, δηλαδή οι ΕΟΑ. Όταν όμως το Κράτος ενημερώνεται για τις πρακτικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι ΕΟΑ στην εφαρμογή της νομοθεσίας και, ωστόσο, δεν ενεργεί ή δεν δίνει στους ΕΟΑ τα απαραίτητα μέσα για να δράσουν αποτελεσματικά, τότε τίθεται το ερώτημα: Ποιον βαραίνει η ευθύνη;

Η Ευρωπαϊκή Χάρτα Τοπικής Αυτοδιοίκησης προνοεί και αναμένει από το Κράτος να παρέχει εκείνους τους πόρους στην Τοπική Αυτοδιοίκηση που θα την καθιστούν ικανή να ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις της, όπως αυτές προκύπτουν από τη νομοθεσία. Την 1η Απριλίου μεταφέρθηκε στους ΕΟΑ η αρμοδιότητα των επικίνδυνων οικοδομών. Μόλις τον περασμένο Ιούλιο εγκρίθηκε η δομή για το Τμήμα Επικίνδυνων Οικοδομών (δηλαδή, στην καλύτερη των περιπτώσεων, η στελέχωση θα ολοκληρωθεί αρχές του 2026) και ακόμη δεν έχει αποδοθεί η συμφωνημένη χρηματοδότηση της υπηρεσίας.

Η προστασία της ανθρώπινης ζωής δεν διασφαλίζεται με καλές προθέσεις, αλλά με νομικά και διοικητικά μέσα και εργαλεία, με χρηματοδότηση, ξεκάθαρες αρμοδιότητες και αποφασιστικότητα. Οι ΕΟΑ ζητούν το αυτονόητο: όταν καλούνται να αναλάβουν μιαν κρίσιμη αρμοδιότητα, να μεταφέρονται μαζί και τα μέσα, τα εργαλεία και οι απαιτούμενοι μηχανισμοί και πόροι για την άσκησή της.

Πρόεδρος Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης Λευκωσίας.